Gelselaar, een Achterhoeks dorp met een van de rijkswege beschermd dorpsgezicht en rond 700 inwoners eert op allerlei manieren de gans. In de jaren tachtig van de vorige eeuw verrees er al een bronzen beeld van drie ganzen. Met het inrichten van een permanente ganzenweide begin deze eeuw kwam de dorpsgeschiedenis weer tot leven. Traditioneel ontvangt de burgemeester van Berkelland ieder voorjaar officieel het eerste ganzenei en wordt op de eerste zondag van de maand juli de ganzenmarkt gehouden met de verkiezing van de beste ganzenhoedster.

Gelselaar Ganzengat

'Borklo is 'n stad, Geestan is nog wat, Gelster is 'n gaanzegat'.
Met dit spotrijmpje in het dialect werd in vroegere tijden de spot gedreven met Gelselaar vanwege haar grote aantal ganzen. Borculo is een stad, Geesteren is nog wat, Gelselaar is een ganzengat. Tijden veranderen, want nu draagt Gelselaar met trots de naam Ganzendorp Gelselaar.

Publiciteit t.b.v. het verkrijgen van geldelijke middelen voor de noodzakelijke restauratie van de dorpskerk was eind jaren negentig van de vorige eeuw aanleiding om de ganzen weer van stal te halen en te gebruiken voor de geslaagde restauratie in 1999. Plattelandsvernieuwing met subsidies voor het instandhouden van cultuurhistorie maakte het vervolgens Stichting Erfgoed Gelselaar in 2003 mogelijk een eigen ganzenweide in te richten voor haar 40-50 witte ganzen.

Gelselaar en ganzen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden door haar geschiedenis. Op de lage, waterrijke broeklanden van het dorp werden eeuwenlang veel ganzen gehouden om economische redenen: dons(veren), vlees en eieren. Bijna alle gezinnen hadden een eigen koppel ganzen die men dagelijks liet grazen op de broeklanden en daarbij meestal door (schoolgaande) meisjes werden gehoed.

Beddegoed tonen tijden de kiekevisites

Dons en donsveren werden jaarlijks meerdere keren bij de ganzen 'geplukt' om te verkopen en te gebruiken voor beddengoed. De in het voorjaar geboren kuikens werden in het najaar veelal in de driften gedreven naar ganzenmarkten op of rond Sint Maarten, 11 november. Daar werden de jonge ganzen verkocht om afgemest te worden voor de eindjaarsslacht. De ganzenhouderij bracht daarnaast culturele aspecten met zich mee, zoals 'kiekevisites' en gebruiksvoorwerpen. Kiekevisites werden gehouden door in ondertrouw gegane stelletjes om hun nieuwe beddengoed te tonen aan de naaste noabers (buren) en familie. Slagpennen van ganzen werden gebruikt als schrijfgerei en voor het vervaardigen van handgrepen voor 'goastokken' (wandelstokken).

De sterk verbeterde waterhuishouding door de aanleg van het Twentekanaal rond 1930 en de snelle ontwikkeling van landbouw en veeteelt betekende het einde van de ganzenhouderij, maar de historie van het ganzendorp wordt mede levend gehouden door optredens in het dorp en elders van een koppel Gelselaarse ganzen die gedreven worden met behulp van drijfstokken door in historische kledij geklede ganzenhoedsters.


Bekijk het fragment uit onze tv-uitzending over dit verhaal:



Video
Categories:: Ambachten Sport en vrije tijd Dieren Gelselaar Juli Markten Keuze van de redactie

Meer verhalen

VideoGalerij

De Sint Maartenviering in Zaltbommel

07 november 2014
Henk Hermsen

Van ekkes en umme....

05 oktober 2014
annet kooijmans

Veilig Carbidschieten

13 december 2014
Theo de Klein

Hattem viert Sint Maarten op 10 november

17 februari 2015
Gerrit Kouwenhoven

Het liefdeslaantje van Vorden

06 januari 2016
Ina Brethouwer

Klarendalse feestweek

03 februari 2015
Henk Hermeling
Video

De tuin van het bruidspaar versieren

13 augustus 2014
O. Heinen
Video

Het kerkelijk gebruik van de doop

12 maart 2015
Anki Rijpma-Smit
Galerij

Reuzel met kaantjes

06 februari 2015
Gerhard Kwak

Spiegels bedekken bij overlijden

18 juni 2014
Marjan Heil

Het maken van een “halster”

27 oktober 2015
Stichting Boerengoed Achterhoek

Slachtschotel

06 februari 2015
Gerhard Kwak
Video

Foekepot

07 mei 2014
Marleen Klunder

Westerbouwing

03 februari 2015
Mevrouw Eutjes

De buurt uitschieten

15 september 2015
Willem Arentsen
Video

Jan van Riemsdijk; liedjeszanger en dichter

02 november 2015
Ton van de Vosse

Biest

12 september 2014
A. Klaassen

Streekliedjes in dialect

09 mei 2014
Linda

De flatsen opruumn veur de voetbal

17 oktober 2015
Gerbert Abbink
Video

Airborne wandeltocht, één groot festijn

31 maart 2015
Riky Arends-Otten