Het maken van een halster, een dik touw om koeien aan te lijnen, was een techniek die de boeren in de Achterhoek in de 20e eeuw goed beheersten. Zuinigheid met vlijt was gewoonte. Je kocht geen touw als je het niet zelf kon maken. Als je nu met gepensioneerde boeren spreekt, dan kennen ze eigenlijk allemaal wel het gebruik om een dik touw zelf te maken. Ze leerden het in de winter van hun vader op de deel. Als uitgangspunt werd een klink genomen van de “enddeure”, de grote deuren achterop de deel. Als touw nam men het gele strotouw dat gebruikt werd als touw voor strobalen. Sommigen gebruikten zelfs een electromotor om dit touw sneller te kunnen maken. Vanaf de deurklink werd achteruit gewerkt de deel op en het touw werd meters lang.

Gebruik van de koeienhalster
De halster werd gebruikt om de koe te kunnen leiden. Als koeien over de weg naar een verder weg gelegen weiland gebracht moesten worden, dan werden zij met halsters aan elkaar gebonden. De halster was ook nodig als de koe geïnsemineerd werd in de wei, als ze naar de deel gebracht werd om te kalven, getoond werd tijdens een rundveefokdag of op de veemarkt. Door de ruilverkaveling (waarbij het land dichterbij de boerderij kwam) en het toenemend inzetten van veewagens, trailers en vrachtwagens is het gebruik van de koehalster verdwenen. Het voordeel is dat de koe nu rustiger blijft; zo’n touw veroorzaakte vroeger meer onrust. Maar een boer is er wel druk mee om hekken neer te zetten tussen de staldeur en de trailer. In die tijd kan ook de koe de halster omgedaan worden. Het punt is dat er veel koeien zijn en maar één boer om ze allemaal ‘halstermak’ te maken. Je vindt nog maar een enkele boer die tegenwoordig nog de halsters gebruikt, die van nylon of sisal zijn gem aakt.

Touwdraaien samen met kinderen
Hoe het touwdraaien gaat, dat wordt jaarlijks regelmatig getoond door de 'Touwdraaier van ‘t Olde Hesselink' tijdens dagen die Stichting Boerengoed organiseert in Winterswijk en omstreken. De Stichting Boerengoed bezit een touwdraaiapparaat, dat qua afmeting zodanig gemaakt is dat kinderen daarmee ook kunnen werken. Het is leuk en educatief dit werk samen met kinderen te doen. Eén kind draait aan de zwengel met de vier haakjes en het andere kind draait aan de zwengel met het ene haakje. Nadat de touwen door den Olden Hesselink zijn ingespannen plaatst hij de klos tussen de touwen aan de zijde van het ene haakje en geeft hij het kind met de vier haakjes het commando om te gaan draaien. Dit draaien gaat in de richting van de klok, met de klok mee. 

Als er genoeg spanning op de touwen is ontstaan, dan wordt de andere kinderen gevraagd ook te gaan draaien (met de draairichting van het eerste kind mee). Tegelijkertijd schuift den Olden Hesselink de klos van het ene haakje in de richting van de vier haakjes. Als hij dat punt bereikt dan is het touw (tot verbazing van de kinderen) helemaal klaar. Tot slot maakt hij aan het einde van de vier haakjes een lus, zodat het touw niet meer kan losdraaien. Met de kinderen kunnen verschillende touwen gemaakt worden, zoals bijvoorbeeld voor het uitlaten van de hond. Ook kan de “halterstrang” van strotouw gemaakt worden. Met een dubbeldikke halter kan een paard geleid worden. Het leukste voor de kinderen is uiteraard een springtouw (kort of heel lang), en zeker – zoals Olde Hesselink zegt - als moeder of oma er dan mee gaat springen!

Categories:: Ambachten Boerengebruik Winterswijk Keuze van de redactie

Meer verhalen

Het recept van pannenkoek met worst

07 december 2014
Stien Meuleman
Video

Doesburg Binnenste Buiten

01 juli 2014
Jaap Geurtsen

Joodse gerechten in olie

14 december 2015
Paul Hoftijzer
Video

Schaapscheerders maaltijd

07 augustus 2014
Gertjan Janssen
Video

Botterdagen Elburg

13 oktober 2014
Teis van de Weerdhof

De geur van drogend wasgoed

07 december 2015
Gerhard Kwak

Het vat leegmaken

17 september 2015
Ap Dieker

Gilden stemmen: wel of niet koningschieten?

25 april 2015
Jan Wannet, gilden Huissen

Zure haring op oudjaarsavond

12 mei 2014
Reini Meutstege

Eper Bijenmarkt

15 december 2015
M. de Voogd
Video

Heggenvlechten, de natuurlijke veekering

29 februari 2016
Hans van Berlo

Smaltappel bakken in reuzel

06 maart 2015
Gerhard Kwak

Kinderspeelgoed in de jaren '30

08 juli 2014
Beerd van 't Hul

Eiertikken met de fietsclub

13 juli 2015
Gerhard Kwak
Video

De traditionele paasstollen

11 maart 2015
Hugo Jansen

Eerst koffie, dan Toldiek

04 december 2015
Kim de Witte
Video

Blauwe Gerrit

23 mei 2014
Sylvia van Hunnik

Hattem herdenkt de bevrijding

29 april 2015
Elly v.d Wetering
Audio

De koolhazen

20 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink

Janna van de Tiggeloven

24 oktober 2014
B. van Dijk