De zwaluw is in vergelijking met andere vogels het meest verbonden met het boerenerf. Als in april de eerste zwaluwen terugkeren uit het zuiden en hun kwetterend geluid laten horen dan begint voor mij het voorjaar pas echt. Zwaluwen komen terug naar de plek waar ze geboren zijn om daar vervolgens zelf te gaan nestelen.
De schuur met daarin het jongvee was verbonden met de oude Saksische boerderij. Buiten langs de witte overstekende daklijsten bouwden de huiszwaluwen links en rechts elk voorjaar opnieuw hun nesten. Het waren kommetjes gemaakt van modder en wat stro met bovenin een kleine opening. Meestal waren het tussen de vijf en tien zwaluwparen. Het materiaal voor hun nestbouw vonden ze direct naast de boerderij bij de waterput in het weiland. Daar was een kale plek ontstaan door het dagelijks getrappel van de koeien. De grond zag er wat gelig uit. Dit was de leemgrond die de zwaluwen nodig hadden om hun nesten te bouwen. De combinatie van de leemgrond met het water dat van de koeienbek afdroop vormde het perfecte materiaal. Vanuit onze keuken hadden we een mooi uitzicht op de vogels die af en aan vlogen om de modder en leemgrond bij de put weg te halen.

Ik vond het ook fascinerend om de nesten te zien waarin de jonkies met hun kopjes net boven de rand en hun bekjes open zaten te wachten op eten. De oudere zwaluwen zwierden door de lucht en vlogen af en aan om hun jonkies te voeren. Insecten zijn altijd aanwezig in de buurt van boerenerven waar het vee buiten loopt. Het eerste wat ik ’s ochtends in de zomervakantie deed als ik de gordijnen opentrok was kijken of de zwaluwen laag of hoog over het weiland vlogen. Vlogen de vogels heel laag dan betekende dit dat het die dag waarschijnlijk bewolkt zou blijven of zou gaan regenen. Vlogen de zwaluwen hoger in de lucht dan zou het een mooie dag worden met veel zon. Dat was zeker. Daar stemde ik dan ook mijn plannen op af. In die tijd was het geen gewoonte dat een boerengezin met vakantie ging. De koeien moesten immers ’s ochtends en ’s avonds gemolken worden. De zwaluwen voorspelden mij vaak een mooie zonnige dag op het zwembad.
Tegenwoordig is er nog maar een enkele huiszwaluw op de boerderij van mijn jeugd. Ze zijn zeldzaam geworden in de regio, mede door de teruggang van het aantal boerderijen waar nog echt geboerd wordt en door de strengere hygiënemaatregelen in stallen. Maar gelukkig zijn in hun plaats de boerenzwaluwen gekomen. Zij bouwen hun nesten binnenin de schuur. De boerenzwaluw onderscheidt zich van de huiszwaluw door zijn donker steenrode voorhoofd en keel en de wat dieper gevorkte staart. De schuur biedt alle ruimte voor de boerenzwaluwen om vrij in en uit te vliegen door een paar ramen die open blijven. Want dat is wel een voorwaarde voor deze sierlijke erfvogels en hun supersnelle vleugelslagen. Ze moeten altijd naar binnen kunnen vliegen. En dat het jongvee nog steeds buiten loopt is ook een belangrijke voorwaarde voor het welbevinden. Boerenzwaluwen vangen in een jaar miljoenen insecten en dit wordt zeer gewaardeerd. De vogelpoep die op de grond terechtkomt in de schuur wordt daar bij door het boerengezin op de koop toe genomen.

De boerderij uit mijn jeugd is na zestig jaren nog steeds een zwaluwenboerderij. De acrobaten draaien, buitelen, wenden en keren supersnel boven de weilanden, ze scheren vlak langs mij en maken duik- en glijvluchten over het dak en dan weer tot hoog in de lucht. Er wordt gezegd dat boerenzwaluwen geluk brengen.

Categories:: Dagelijks leven Boerengebruik Aalten

Meer verhalen

Bloesemtocht Geldermalsen

13 oktober 2014
Marja Kemperman

Sacramentsprocessie in Loil

31 juli 2015
Ap Dieker

Slachtvisite bij museum Smedekinck

29 oktober 2014
Klein Lebbink

Gezegdes en het vroegere boerenleven in De Lebbenbrugge

11 januari 2016
Boerderijmuseum De Lebbenbrugge
Audio

De eik en de 7 kolken

23 januari 2015
Gery Groot Zwaaftink

Staringavonden

15 juni 2015
Alma van der Schoot

Wandelen in Barchem: al tien jaar een feest!

08 juni 2015
Arjan Klein Hazebroek

Bräöderkes of knorhaantjes

05 augustus 2015
Gerhard Kwak
Video

De traditie van het eerste kievitsei

21 november 2014
Antoinette Thole

Zingen op Koninginnedag

02 juli 2014
Rita Brouwer
Galerij

Eten uit de krant

09 mei 2014
Willem Franck

Jammarkt Neede

19 augustus 2014
Margreet Boot

Kniepertjes bakken

29 juni 2015
J. Roessink
Video

Karnemelksesaus

18 juni 2014
E. Takke
Video

De traditionele paasstollen

11 maart 2015
Hugo Jansen

Palm palm Pasen

06 mei 2015
Leo van der Linde

Op zaterdag ging scheren voor knippen

04 januari 2015
Jan Reijnen

Geen kattenkwaad bij paasvuur Lunteren!

13 november 2015
Netty Hardeman

Letterdoeken vertellen mijn leven

15 juni 2015
Willi Wilbrink