Folklore, wat is het en hoe leeft het?

Onze voorouders hebben ons een grote verscheidenheid aan monumenten, voorwerpen, maar ook tradities, gedragingen, rituelen en kunst overgedragen. Dit is ons gezamenlijke erfgoed, de tastbare onderdelen hiervan zijn nog dagelijks om ons heen te zien of worden bewaard in musea en archieven. De minder tastbare onderdelen zijn het immateriële erfgoed, het levendig houden hiervan valt onder het begrip folklore.

Een aantal voorbeelden zijn paasvuren, dansen onder de pinksterkroon, dialectenfestival, het blazen op de midwinterhoorn, het planten van een meiboom, schutterijen, vaandelzwaaien, Sinterklaas, met carbid schieten op oudejaarsdag, de dag van de oude ambachten en traditionele dansen.

Aan de genoemde voorbeelden is te zien dat folklore niet tijdsgebonden is, want er zijn vormen waarvan de oorsprong wel meer dan duizenden jaren oud zijn, terwijl anderen minder dan honderd jaar oud zijn. Landsgrenzen kent de folklore niet, maar het verbindt juist de mensen, verhalen, liedjes, gebruiken en dansen gaan hun eigen weg door de wereld. Folklore is levend en volgt de veranderingen in de samenleving, want er komen nieuwe vormen bij en er verdwijnen echter ook gewoontes en gebruiken. Dit geheel is onlosmakelijk verbonden aan het dagelijkse leven, waar vernieuwingen in een hoog tempo plaats vinden.

In Nederland bestaan nog vele springlevende vormen van folklore die gekoesterd, bestuurd of georganiseerd worden door buurten, verenigingen en belangenorganisaties. In de landelijke streken is meer belangstelling voor erfgoed, lokale tradities en regionale geschiedenis. In de Randstad zien we meer invloeden van de multiculturele samenleving. Folklore ondersteunt onze identiteit (ons wij-gevoel) en zal daarom altijd blijven bestaan.

De ”wereld van de folklore” zelf worstelt met het imago van oubolligheid en geslotenheid. Het koste 40 jaar geleden niet veel moeite om jongeren zich te laten aansluiten, dat is nu anders. Deze verandering is onvermijdelijk en komt door de wijze waarop de folklore wordt uitgedragen, maar ook door veranderingen en opvattingen in de samenleving. Een gevolg van de individualisering is dat het niet vanzelfsprekend meer is om je langdurig aan iets te binden, zoals een koor, toneelvereniging of een dansgroep. Het gebruik van de sociale media zorgt er voor dat je niet meer de deur uit hoeft te gaan om toch ergens bij te horen. Deze ontwikkelingen ondervinden ook de sport- en muziekverenigingen, vrijwilligersorganisaties etc.

De vraag die we ons natuurlijk stellen is wat kan de ”wereld van de folklore” er zelf aan doen. De tradities, gedragingen, rituelen en gebruiken die we koesteren kunnen we niet veranderen, want we willen ze juist bewaren zoals we ze kennen. Er bestaat nog steeds een draagvlak in de maatschappij om er zuinig op te zijn en er zijn andere belangen zoals recreatie en toerisme.

De uitdaging is om gezamenlijk te werken aan dingen die je zelf kunt beïnvloeden zoals de aandacht aan de eigen presentatie, positieve publiciteit, actief de jeugd te betrekken en vooral de samenwerking te zoeken met andere evenementen.

Een mooi voorbeeld is de jaarlijkse Nationale Folkloredag van de folkloristische dansgroepen die aangesloten zijn bij de FFGN*.

(dit artikel is opgesteld met adviezen van Cees Tempel Stichting Toverbal waarvoor onze dank)

* FFGN = Federatie van Folkloristische Groepen in Nederland.

 

Informatiebronnen:

cultureelerfgoed.nl

ffgn.nl

stichtingtoverbal.nl

paasvuurvelswijk.nl

Pinksterbruidjes Borne

Categories:: Dagelijks leven Gelderland Folklore

Meer verhalen

Normaal gooit met gouden LP

15 juni 2015
Jan Greven alias brekken Gijs  

Aaltens Volkslied

06 mei 2015
Ina Brethouwer

Kerkklok Niftrik luidt weer voor overledene

11 februari 2016
Hans van den Hoorn
Audio

Het doodshemd bleef in de kast

20 maart 2015
Erve Brooks

Takkenzwaaien

06 augustus 2014
PR St. Sebastianus

De Bebbenbek

12 juni 2015
Gery Groot Zwaaftink
VideoAudio

Carnavalsstunt

07 februari 2015
De Oude Gierpont
Video

Wasberrekoek

03 november 2014
Debby Peters
Galerij

Volksfeest Winterswijk

12 november 2014
Merel Lindenhovius

In de ban van het Corsovirus

28 april 2015
Stichting Bloemencorso
Galerij

Een traditionele Achterhoekse bruiloft

21 oktober 2014
Harm en Mielke van Egmond

Zweurdjesmaag

17 november 2015
Gerhard Kwak
AudioGalerij

De Funkenmarieke van de Braoiers Lauwe

08 februari 2015
Dorien van Kerkhof
Video

Zwarte Cross

23 maart 2015
Tante Rikie
VideoGalerij

Pottenbakken

11 november 2014
Hetty de Jongh
Galerij

Zondagse streekdracht Zelhem

11 augustus 2014
Gerrie Luesink en Jan Saalmink

Achterhoek Spektakeltoer

29 augustus 2015
Ina Brethouwer

Naveltje bloot en andere geboortelikeuren

30 maart 2015
Willem Heuzinkveld