Folklore, wat is het en hoe leeft het?

Onze voorouders hebben ons een grote verscheidenheid aan monumenten, voorwerpen, maar ook tradities, gedragingen, rituelen en kunst overgedragen. Dit is ons gezamenlijke erfgoed, de tastbare onderdelen hiervan zijn nog dagelijks om ons heen te zien of worden bewaard in musea en archieven. De minder tastbare onderdelen zijn het immateriële erfgoed, het levendig houden hiervan valt onder het begrip folklore.

Een aantal voorbeelden zijn paasvuren, dansen onder de pinksterkroon, dialectenfestival, het blazen op de midwinterhoorn, het planten van een meiboom, schutterijen, vaandelzwaaien, Sinterklaas, met carbid schieten op oudejaarsdag, de dag van de oude ambachten en traditionele dansen.

Aan de genoemde voorbeelden is te zien dat folklore niet tijdsgebonden is, want er zijn vormen waarvan de oorsprong wel meer dan duizenden jaren oud zijn, terwijl anderen minder dan honderd jaar oud zijn. Landsgrenzen kent de folklore niet, maar het verbindt juist de mensen, verhalen, liedjes, gebruiken en dansen gaan hun eigen weg door de wereld. Folklore is levend en volgt de veranderingen in de samenleving, want er komen nieuwe vormen bij en er verdwijnen echter ook gewoontes en gebruiken. Dit geheel is onlosmakelijk verbonden aan het dagelijkse leven, waar vernieuwingen in een hoog tempo plaats vinden.

In Nederland bestaan nog vele springlevende vormen van folklore die gekoesterd, bestuurd of georganiseerd worden door buurten, verenigingen en belangenorganisaties. In de landelijke streken is meer belangstelling voor erfgoed, lokale tradities en regionale geschiedenis. In de Randstad zien we meer invloeden van de multiculturele samenleving. Folklore ondersteunt onze identiteit (ons wij-gevoel) en zal daarom altijd blijven bestaan.

De ”wereld van de folklore” zelf worstelt met het imago van oubolligheid en geslotenheid. Het koste 40 jaar geleden niet veel moeite om jongeren zich te laten aansluiten, dat is nu anders. Deze verandering is onvermijdelijk en komt door de wijze waarop de folklore wordt uitgedragen, maar ook door veranderingen en opvattingen in de samenleving. Een gevolg van de individualisering is dat het niet vanzelfsprekend meer is om je langdurig aan iets te binden, zoals een koor, toneelvereniging of een dansgroep. Het gebruik van de sociale media zorgt er voor dat je niet meer de deur uit hoeft te gaan om toch ergens bij te horen. Deze ontwikkelingen ondervinden ook de sport- en muziekverenigingen, vrijwilligersorganisaties etc.

De vraag die we ons natuurlijk stellen is wat kan de ”wereld van de folklore” er zelf aan doen. De tradities, gedragingen, rituelen en gebruiken die we koesteren kunnen we niet veranderen, want we willen ze juist bewaren zoals we ze kennen. Er bestaat nog steeds een draagvlak in de maatschappij om er zuinig op te zijn en er zijn andere belangen zoals recreatie en toerisme.

De uitdaging is om gezamenlijk te werken aan dingen die je zelf kunt beïnvloeden zoals de aandacht aan de eigen presentatie, positieve publiciteit, actief de jeugd te betrekken en vooral de samenwerking te zoeken met andere evenementen.

Een mooi voorbeeld is de jaarlijkse Nationale Folkloredag van de folkloristische dansgroepen die aangesloten zijn bij de FFGN*.

(dit artikel is opgesteld met adviezen van Cees Tempel Stichting Toverbal waarvoor onze dank)

* FFGN = Federatie van Folkloristische Groepen in Nederland.

 

Informatiebronnen:

cultureelerfgoed.nl

ffgn.nl

stichtingtoverbal.nl

paasvuurvelswijk.nl

Pinksterbruidjes Borne

Categories:: Dagelijks leven Gelderland Folklore

Meer verhalen

Huiskamer Filmfestival Hattem

24 februari 2015
Henderikus Cazemier

Ontbijt op school

22 juli 2015
Gerhard Kwak

Bloemencorso Rekken

06 juli 2015
J. Roessink
Video

Een beestachtige moord

29 mei 2015
Eric Borrias

Doesburgs Volkslied

17 juli 2015
Hans Terberg

Carnaval met melk en peerdemennekes

05 februari 2015
Frédérique Donders
Galerij

11.11 app groep uit de Heksenketel

29 januari 2015
Jan Willem van der Hogen
Galerij

Olde Wievenbrood

29 juli 2015
Paul Hoftijzer

Generaties lang vernoemd naar Opa

12 maart 2015
Gerdien van der Zee
Video

De doop van examenkandidaten

19 februari 2016
Jan Terbeek
Galerij

Palmpasen

07 februari 2015
Gerhard Kwak
Video

Paardenmarkt en het Paardenmoppen toernooi

03 april 2015
Rien de la Cousine

Het Ooyse kermis feestmaal

11 mei 2014
Willem Franck
Video

Processies

01 juni 2014
G.H. van Hunen
Video

Aardbeiendag in Zaltbommel

17 april 2015
TRIP Zaltbommel

Zo ontstond 'Oldebroek'

28 juli 2014
Dini van der Velde
GalerijAudioVideo

Reurei

07 maart 2015
Dini Schepers
Video

Kloten maken, vakwerk

26 september 2014
h.b.barmentloo

Groene pannenkoeken

22 februari 2016
Karen

Salueer niet meer, of toch nog ?

08 maart 2016
Ed van Seters