Tegenwoordig gebeurt de oogst met grote machines en is veel minder mankracht nodig dan vroeger. Het is moeilijk voor te stellen hoe hard er vroeger op het land gewerkt moest worden en met hoeveel mensen dat gebeurde. De gebruiken die bij de oogst horen verdwijnen ook steeds meer naar de achtergrond. De boer, boerin, meiden, knechten, inhuurkrachten, kinderen, alles en iedereen hielp vroeger mee om de oogst goed binnen te halen op warme zomerdagen onder de brandende zon. Juist omdat er zoveel inzet was, vond men ook altijd wel een gelegenheid voor een viering in kleine kring na afloop. Meestal hoorde daar wel “foezel” bij, een goede borrel voor de mansleu en likeur of zoete wijn voor de vrouwleu.

Het binden was vrouwluuwark

Vóór Sint Jaopik, de patroonheilige van de roggeoogst (25 juli), moest de rogge van het land zijn. Vaak werd het ook later, afhankelijk van het weer. Rogge maaien met de zicht was zwaar werk, dat deden de mannen. Het binden van de rogge was “vrouwluuwark”. De vrouwen waren de bindsters, zij bonden de gemaaide rogge tot garven. Een goede bindster kan twee maaiers bijhouden. Acht garven worden schuin rechtop tegen elkaar gezet en tot één “garst” (schoof) gebonden. De akker staat er uiteindelijk vol mee en dat is een schitterend gezicht dat voldoening geeft. De rogge blijft een aantal dagen op het land staan zodat alles goed kan drogen. Met paard en wagen worden de garven vervolgens naar de boerderij gebracht en daar op de deelzolder of onder de “bargkappe” opgeborgen.

Het Olde wief werd prachtig versier

De laatste en extra grote garve van de roggeakker werd het “OLDE WIEF” genoemd. Van de laatste halmen op de akker maakten de bindsters een grote en stevige garve. Het olde wief werd vervolgens prachtig versierd met groene takken, bessen en bloemen. Lijsterbes bijvoorbeeld was erg geschikt om de garve te versieren. Soms kreeg het olde wief ook nog een “brunte” omgeknoopt, een blauwe schort. In optocht werd deze garve dan meegedragen naar de boerderij. Daar werd het olde wief aan de boerin aangeboden. Zij bracht dan een dronk uit op de oogst, waarna een eet- en drinkfestijn volgde met het olde wief als middelpunt.


In Zelhem worden de oude oogstgebruiken en de traditie van het olde wief tot heden levend gehouden. Dat gebeurt door het houden van de oogstdag in augustus door museum Smedekinck, Pluimersdijk 5, 7021 HW Zelhem. Het oogstfeest met daarbij  het binnenhalen van het olde wief wordt extra feestelijk verbeeld, dit jaar 2015 samen met “De Blauwe Kielen” en “Wi-j eren ’t Olde”. De karakteristieke oogstdansen van vroeger zijn tot nu toe goed in de herinnering gebleven en worden op deze oogstdag uitgevoerd. Tot het vaste repertoire hoort uiteraard het lied “riepe riepe gaste” waarbij flink in de handen wordt geklapt en met de klompen geklost:

Riepe, riepe garste zölle wi-j gaon maeien
Kotte, kotte stöppelkes*) zölle wi-j laoten staon
Jonge, jonge meikes zölle wi-j gaon vri-jen
Olde, olde knorrepötte dee zölle wi-j laoten staon

*Stöppelkes zijn de harde ondereinden van de roggestengels die na het maaien op de akker achterblijven.

Categories:: Dagelijks leven Eten en drinken Boerengebruik Zelhem Drank Augustus Keuze van de redactie

Meer verhalen

'Jenne met de benne' op kerstavond

22 november 2014
B. Kleijn Winkel
VideoGalerij

De koortsboom in Overasselt

08 mei 2014
Jan Reijnen

Muziek in het Neder-Saksische dialect

11 januari 2016
Jan Ottink

Naveltje bloot en andere geboortelikeuren

30 maart 2015
Willem Heuzinkveld

De terugkeer van de spookhond Kladdegat

12 maart 2015
Evert van Olst
Galerij

Olde Wievenbrood

29 juli 2015
Paul Hoftijzer
VideoGalerij

Dikke Jennensoep

04 augustus 2014
Gerry Klein Overmeen

Slachten in de oorlog

18 juni 2014
G.H. de Bruin-Hartgers
Video

Pakjesavond met brokken chocolade

14 mei 2014
Marian v't Hullenaar-Seegers
VideoGalerij

Heideweek gemeente Ede

20 november 2014
Bestuur Stichting Heideweek

Flipje hielp kinderen de winter door

29 juli 2014
Alexandra van Steen

Carbidschieten rukt op naar de stad

28 december 2015
Ina Brethouwer

Joodse gerechten in olie

14 december 2015
Paul Hoftijzer

Bloempap

26 februari 2015
van Dale

D'n donderbeitel

27 maart 2015
Gerhard Kwak

Het liefdeslaantje van Vorden

06 januari 2016
Ina Brethouwer

De Veluwse heidekoek

26 februari 2016
Ton Kamphuis

Galgenmaal à la Keltie bij afscheid Normaal

14 december 2015
Keltie de kok
Video

200 eieren met Pasen

18 juni 2014
Nijenhuis