Tegenwoordig gebeurt de oogst met grote machines en is veel minder mankracht nodig dan vroeger. Het is moeilijk voor te stellen hoe hard er vroeger op het land gewerkt moest worden en met hoeveel mensen dat gebeurde. De gebruiken die bij de oogst horen verdwijnen ook steeds meer naar de achtergrond. De boer, boerin, meiden, knechten, inhuurkrachten, kinderen, alles en iedereen hielp vroeger mee om de oogst goed binnen te halen op warme zomerdagen onder de brandende zon. Juist omdat er zoveel inzet was, vond men ook altijd wel een gelegenheid voor een viering in kleine kring na afloop. Meestal hoorde daar wel “foezel” bij, een goede borrel voor de mansleu en likeur of zoete wijn voor de vrouwleu.

Het binden was vrouwluuwark

Vóór Sint Jaopik, de patroonheilige van de roggeoogst (25 juli), moest de rogge van het land zijn. Vaak werd het ook later, afhankelijk van het weer. Rogge maaien met de zicht was zwaar werk, dat deden de mannen. Het binden van de rogge was “vrouwluuwark”. De vrouwen waren de bindsters, zij bonden de gemaaide rogge tot garven. Een goede bindster kan twee maaiers bijhouden. Acht garven worden schuin rechtop tegen elkaar gezet en tot één “garst” (schoof) gebonden. De akker staat er uiteindelijk vol mee en dat is een schitterend gezicht dat voldoening geeft. De rogge blijft een aantal dagen op het land staan zodat alles goed kan drogen. Met paard en wagen worden de garven vervolgens naar de boerderij gebracht en daar op de deelzolder of onder de “bargkappe” opgeborgen.

Het Olde wief werd prachtig versier

De laatste en extra grote garve van de roggeakker werd het “OLDE WIEF” genoemd. Van de laatste halmen op de akker maakten de bindsters een grote en stevige garve. Het olde wief werd vervolgens prachtig versierd met groene takken, bessen en bloemen. Lijsterbes bijvoorbeeld was erg geschikt om de garve te versieren. Soms kreeg het olde wief ook nog een “brunte” omgeknoopt, een blauwe schort. In optocht werd deze garve dan meegedragen naar de boerderij. Daar werd het olde wief aan de boerin aangeboden. Zij bracht dan een dronk uit op de oogst, waarna een eet- en drinkfestijn volgde met het olde wief als middelpunt.


In Zelhem worden de oude oogstgebruiken en de traditie van het olde wief tot heden levend gehouden. Dat gebeurt door het houden van de oogstdag in augustus door museum Smedekinck, Pluimersdijk 5, 7021 HW Zelhem. Het oogstfeest met daarbij  het binnenhalen van het olde wief wordt extra feestelijk verbeeld, dit jaar 2015 samen met “De Blauwe Kielen” en “Wi-j eren ’t Olde”. De karakteristieke oogstdansen van vroeger zijn tot nu toe goed in de herinnering gebleven en worden op deze oogstdag uitgevoerd. Tot het vaste repertoire hoort uiteraard het lied “riepe riepe gaste” waarbij flink in de handen wordt geklapt en met de klompen geklost:

Riepe, riepe garste zölle wi-j gaon maeien
Kotte, kotte stöppelkes*) zölle wi-j laoten staon
Jonge, jonge meikes zölle wi-j gaon vri-jen
Olde, olde knorrepötte dee zölle wi-j laoten staon

*Stöppelkes zijn de harde ondereinden van de roggestengels die na het maaien op de akker achterblijven.

Categories:: Dagelijks leven Eten en drinken Boerengebruik Zelhem Drank Augustus Keuze van de redactie

Meer verhalen

VideoGalerij

Buurtgebruiken rondom het huwelijk

11 juli 2014
Willi Wilbrink
Video

De witte juffer van Kwadenoord

03 november 2014
Erica Broers

Deurdonderen op verkaasie noar Oostenriek

23 november 2015
J. Akkerman
VideoAudio

De spookpaarden

07 november 2014
Eric Borrias

De plaats van David: rij zes, graf zes

24 juni 2014
Ida en Johannes Dennissen

Vernoemen naar naast familielid

20 februari 2015
Mevrouw van de Krol

Beugelen in Opijnen

16 januari 2016
Angela Van De Koppel
Video

Popverbranden

10 februari 2015
Wim de Boer
Video

Pakjesavond met brokken chocolade

14 mei 2014
Marian v't Hullenaar-Seegers

Smaltappel bakken in reuzel

06 maart 2015
Gerhard Kwak

Het één na oudste beroep ter wereld

09 december 2015
Piet Schuijn
Video

Karnemelksesaus

18 juni 2014
E. Takke

Vrouw Haverkamp

08 december 2015
Bart Schlief
GalerijVideo

De paasos

07 februari 2015
Gerhard Kwak

Een boom vol herinneringen

19 december 2014
Ann 't Hoen

De Bebbenbek

12 juni 2015
Gery Groot Zwaaftink
Video

Een beestachtige moord

29 mei 2015
Eric Borrias

Galgenmaal à la Keltie bij afscheid Normaal

14 december 2015
Keltie de kok