Het Sinterklaasjournaal draait op volle toeren, de Goedheiligman komt zaterdag 14 november aan in ons landje, de chocoladeletters, pepernoten en boterletters zijn niet aan te slepen en het uitzendbureau voor hulp-Sinterklazen maakt overuren. En dan woedt ook nog steeds de discussie over al dan niet de Zwarte Piet.

Feest op straat

Het kinderfeest kent een lange geschiedenis en er is al eerder kritiek geweest op zowel Sint als ook Piet. In den beginne, laten we zeggen ergens in de late middeleeuwen werd het feest vooral door leerlingen van kloosterscholen gevierd. IJverige leerlingen werden beloond, de luie kregen een donderspeech. Misschien om dat laatste te compenseren gingen scholieren als bisschop verkleed de straat op en bedelden om geld wat niet door iedereen gewaardeerd werd. Het Nicolaasfeest werd in die tijd vaak gecombineerd met markten en kermissen en dat leverde weer kritiek op vanuit de rooms-katholieke kerk.

De hulpjes van de Sint

Tot aan de 18e eeuw opereert de Goede Sint op eigen houtje en is hij beloner en bestraffer tegelijk. Maar Sinterklaas als boeman dat kon natuurlijk niet, een heilige die billenkoek geeft dat paste niet en daarom kwam er een hulpje voor de Sint die het vuile werk moest opknappen. Dat was rond 1800 een witte man (Piet ?), soms netjes gekleed met pruik, maar vaker een monsterachtige verschijning op klompen die kinderen doodsbang maakte.

In de 19e eeuw verschijnt dan een nieuwe, zachtaardige en donkere assistent, het Moorse hulpje dat nu als Zwarte Piet voor veel commotie zorgt. Met roe en de bedreigende zak (naar Spanje) moet hij de 'stoute kinderen' weer in het gareel brengen. Zo krijgt de feestdag ook een meer opvoedkundig en corrigerend onderdeel. De viering op straat is dan al lang verleden tijd, Sinterklaas wordt een huiselijk feest waarbij gehoorzame kinderen worden beloond door hun opvoeders.

Is Sinterklaas met het vliegtuig gekomen of gaat het hier om uit de kluiten gewassen speelgoed ?

De moderne viering

Ondertussen worden door het fenomeen de intocht (en de stoomboot) meer Zwarte Pieten ingezet om alles in goede banen te leiden. Er moet gestrooid worden, het paard moet in toom worden gehouden, iemand moet de staf en het Grote Boek van Sinterklaas meesjouwen en de meest atletische Pieten mogen gevels en daken beklimmen voor het nodige stunt- en bezorgwerk. Het Sinterklaasjournaal ontdekt dat veel Pieten zelfs een heel eigen functie hebben. Bij de jeugdige fans was bijvoorbeeld de Sorry-Piet een tijdje enorm populair. Op dit moment lijkt het er op dat Pietje Paniek kinderfavoriet nummer 1 is.

Maar waar het bij het Sinterklaasfeest allemaal om draait is natuurlijk of er wat in 'mijn schoentje' komt en of dat nou door een Zwarte, een Witte of een Paniek-Piet wordt gedaan dat zal de kinderen van nu worst wezen.

Bronnen: Meertens Instituut, Universiteit Groningen

Afbeeldingen: Museum In De Zevende Hemel, Apeldoorn

Categories:: Redactioneel Sinterklaas December

Meer verhalen

Galerij

Werkpaarden vervangen door petroleum

04 januari 2015
Wim Monnich

Daar komt de naam 'klootjesvolk' vandaan...

26 juni 2014
Sylvia van Hunnik

Kent u het woord sjibbolet?

19 november 2015
Marten Brascamp

Elke maandag naar de stoffenmarkt

08 juli 2015
Annie van den Beld

Buurtgebruiken bij rouw en ziekte

11 juli 2014
Willi Wilbrink
Video

De doop van examenkandidaten

19 februari 2016
Jan Terbeek
Galerij

Vakantietraditie in Nunspeet

17 november 2014
George Bootsma

Beeldhouwen in Bredevoort

06 oktober 2015
Paul Hoftijzer

Kraamvrouwenkost

13 maart 2015
Gerhard Kwak
Video

Smoks Hanne

08 augustus 2014
Harry Somsen

Ridder in de orde van de zachte G

05 februari 2015
Frédérique Donders

Erebogen met Koninginnedag

06 januari 2015
Mieke de Borst-van Herwijnen
Video

Slepen van boeren gerij op oudejaarsavond

03 december 2015
Adri Nitrauw

Paard springen over levend paard!

18 juni 2014
Marjan Heil
Galerij

Olde Wievenbrood

29 juli 2015
Paul Hoftijzer

Nog één keer Oerend Hard

29 april 2015
Jan Colijn
Video

De witte juffer van Kwadenoord

03 november 2014
Erica Broers

Grote schoonmaak

08 maart 2015
Gerry

Originele Achterhoekse Smokkeltocht

04 februari 2015
Marja Schulenberg-v.d. Werf