Het Poortklokje

De klok die ’s avonds tussen kwart voor tien en tien uur luidt herinnert aan de tijd dat de stads poorten ‘s avonds sloten. Zo werden de mensen, die buiten de poort waren, gewaarschuwd.

In 1611 wordt meester Pieter Pallandt wonende in het Broederen Clooster gevraagd om ‘s avonds aldaar een half uur voor het Poortsluiten de klokke te doen luyen om die daar buiten zijn te waarschouwen en zulks tegen 1 goudgulden ‘s maands. “ In maart 1727 wordt het wat officiëler. Dan treedt een “Reglement op het luyen van ’t Poortklokje” in werking. Daarin staat wanneer de klok geluid moet worden. In januari is dat al om 16.30 uur en in de zomer om 21.00 uur. Daarna gaat het iedere halve maand weer een half uur terug om op 1 december weer uit te komen op 16.30 uur.

Het luiden duurt een half uur. Een kwartier daarna moet de portier naar buiten gaan en tot drie maal toe met luide stem roepen of er nog iemand buiten is. Als hij geen antwoord krijgt mag hij de poort sluiten. Er wordt er niet alleen ‘s avonds maar ook ‘s morgens geluid. In de zomer gebeurt dat al om 3 en in de winter om 6 uur. Als de klokluider en de portier zich niet aan de voorschriften houden kunnen ze beboet worden met twee goudguldens. Tussen 19 februari en 20 mei 1733 wordt om “de doen maels onsekere constitutie van tijden” ‘s morgens een half uur later en ‘s avonds een half uur eerder geluid.

De gemeenteraad behandelt op 23 mei 1852 een brief van de schoenmaker Hermanus Derksen. Deze vertelt dat hij naast zijn beroep ook klokluider is en dat hem dit een half inkomen oplevert. Hij is bang dat inkomen te verliezen nu besloten is de poorten met ingang van 1 januari 1853 niet meer te sluiten. Hij vraagt om enige “onderstand” om hem zo voor gebrek te behoeden. Op 25 oktober beslist de raad om het klokluiden ‘s avonds en dus het inkomen van de schoenmaker te handhaven.

In de loop der jaren wordt nog al eens gepraat over het al of niet handhaven van het luiden. Maar steeds is men voor handhaven. Want het is ook een signaal. De dienstboden weten dan dat ze hun laatste ronde moeten maken. In sommige kringen is het de gewoonte dat, als de vrouw des huizes jarig is, de visite tijdens het luiden opstapt. Is de man jarig dan gaan de heren zich wat vertreden en maken de dames de koffietafel klaar. In 1934 staat in de krant een gedicht van Derk Brookland over het poortklokje

Op 2 november 1940 wordt het luiden op last van de Duitse bezetter gestaakt omdat men de vijandelijke vliegtuigen niet kan horen aankomen. Op 27 januari 1943 wordt de klok gevorderd en de volgende dag uit de toren gehaald.

In april 1948 biedt het comité ter oprichting van een gedenkteken een nieuwe klok aan onder de voorwaarde dat die iedere dag om zes uur één minuut moet luiden ter nagedachtenis aan hen die in de oorlog het leven lieten. Op 4 september 1948 wordt het luiden hervat. De heer J. Groeve is de laatste in de lange rij van Poortklokluiders want in 1950 wordt het luiden automatisch. Hopelijk wordt dit unieke gebruik nog vele jaren door het stadsbestuur in ere gehouden.

Tag / Lijst: Dagelijks leven, Zutphen, Herdenken, Klokluiden, Keuze van de redactie

Reacties  

0 # Margreet Boot 16-03-2015 15:04
Een mooi verhaal, waarvan ik me veel herinner.

Het Poorteklokje, bijna tijd om naar bed te gaan. Het geluid kwam van de klok in de Broerderekerk in Zutphen.

Nu hoorde ik laatst dat de bibliotheek, die er thans in is gevestigd, ook zal verdwijnen.

Wat is het toch jammer dat er zo veel tradities verloren gaan.
Antwoorden | Antwoorden met citaat | Citeer

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

Dit verhaal met uw ervaring aanvullen? Klik hieronder!

aanvullend verhaal plaatsen

Meer verhalen

Video

Kloten maken, vakwerk

26 september 2014
h.b.barmentloo
Audio

De vloek van de kolk

22 september 2014
Ger Hofstee
Video

Sluitliederen onder de Pinksterkroon

20 mei 2015
Boerderijmuseum De Lebbenbrugge

Zuurkool “verrot lekker”

14 oktober 2015
Ina Brethouwer
Video

De Boerenbruiloft

11 december 2014
Doortje Voortman
Galerij

Bijzondere uitvaart met loopkoets

18 augustus 2014
Addy Borgstein en Jolanda Verkuijl-Borgstein
Video

Meiboom zetten

12 mei 2014
G.J. Uwland

De ballade van een muzikant

25 november 2015
Andries Zwart

Poortklokluiden

12 mei 2014
J. Kreijenbroek
AudioVideo

De zoute ringen van Herwijnen

16 januari 2015
Dittie van Zee

Erebogen met Koninginnedag

06 januari 2015
Mieke de Borst-van Herwijnen
Galerij

Reveille en serenade

16 juni 2014
Truus Peters

Luilakmorgen

19 mei 2015
Nederlands Bakkerijmuseum Hattem

Het vat leegmaken

17 september 2015
Ap Dieker

De natering moet een feestje zijn

23 oktober 2015
Werner Willemsen
Video

Midwinterhoornblazen

12 mei 2014
Bert Bloemert
Galerij

Voedsel bereiden, door 5 generaties

10 juni 2014
Marijke Jansen-Limbeek
Galerij

Palmpasen

07 februari 2015
Gerhard Kwak
Video

Scharrelavonden in Hattem en Elburg

05 december 2015
Dirk Jan Septer en Piet Schuijn

Erwtensoep met pannenkoeken

09 november 2015
Truus Peters
Video

Verlichtingsdagen

10 december 2015
Alfred Sprong
VideoGalerij

Pottenbakken

11 november 2014
Hetty de Jongh
AudioVideo

De draak van Gelderland

27 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink

De buurt uitschieten

15 september 2015
Willem Arentsen