Vanuit de slacht zijn vroeger talloze soorten worst ontstaan die we tegenwoordig nauwelijks nog kennen en waar we zelfs met enig afgrijzen tegenaan kijken. In deze bijdrage aan ´mijn wagen vol verhalen´ een paar soorten die minder ´lekker´ in het gehoor liggen. Hoewel de smaak alleszins meevalt, als je van te voren niet weet wat er inzit. Zo kennen we verschillende streekbenamingen voor een zelfde basis: de resten van de slacht. Riestewors, gorstwors, klungelwos, kelle- of ploddewos, gadderworst, zoereworst en er zijn vast nog veel meer plaatselijke benamingen. Van de meeste worsten zijn de bereidingen niet echt meer bekend. Soms kom je nog een slager tegen die ze, uit nostalgische overwegingen, verkoopt. Kijk maar eens onder de link streekrecepten.

 

Zoerworste

Een worst gemaakt van grof roggemeel en vers vet spek. Deze brij van gekookt spek, bouillon van het gekookte spek en meel werd door elkaar gemengd en gekruid met vaak niet meer dan peper en zout. De worst werd ook wel gemaakt met een vulling van rijst of gort in plaats van meel en werd dan ‘riestewors of gortwors’ genoemd. Na stevig gemengd te hebben ging het deeg in een dikke runderdarm en werden er ringen van gemaakt die dicht gestoken werden met ‘worstepinnen’ (foto). De naalden van de sleedoorn. De worst werd vervolgens opgehangen in de wieme of weggelegd op een plank ergens op een droog en warm plekje en bleef liggen tot deze volledig was verzuurd. Dat was na twee tot drie weken het geval. Het spek was dan bijna vergaan. De zoerworst werd bij voorkeur op de ‘Moos’ boerenkool gelegd waardoor het zure van de worst helemaal door stamppot trok en daar was men kennelijk gek op. Bij het aansnijden op het bord viel de worst vrijwel helemaal uit elkaar.

 

Longewos

Voor de longewos, die op de Veluwe ook wel klongelwos werd genoemd werden de longen van een varken gebruikt. Vandaar de vaak wat donkere kleur. Ook ging er wel ander afvalvlees doorheen, als resten van de kop en het hart evenals de snippers die overbleven van het in stukken snijden van het varken na de slacht. De worst bedierf snel en werd dan gasterig (sterk) en kon dus niet lang bewaard worden. De worst ging bij voorkeur in de arftensoep (erwtensoep) of bij de zoerkool (zuurkool).

 

Zwoerdjeswors

De worst dankt zijn naam aan het gebruikte zwoerd (varkenshuid). Van oorsprong is het een product dat werd gemaakt om de laatste niet echt bruikbare resten van het slachten te verwerken. Door er een worst te maken werd er niets van het varken weggegooid. De worst bestaat uit zwoerd, spek van de schouder en varkenssnippers. De kruiding bestaat uit peper en zout. De zwoerdjesworst (foto) is vrij licht van kleur en wordt tegenwoordig nog gegaard verkocht in Eibergen en Haaksbergen en heel even opgewarmd op de stamppot die voorhanden is.

Galerij
Categories:: Eten en drinken Veluwe Eibergen Vlees

Meer verhalen

De koningin vertelt over feest in Huppel

14 oktober 2014
Gea Schreurs

Eigen pan of papier mee naar de slager

20 april 2015
Gerhard Kwak

Slachtvisite bij museum Smedekinck

29 oktober 2014
Klein Lebbink
Video

Mechteld ten Ham

05 november 2014
Lizette van Hoven
VideoGalerij

Smaltappel en Gortepap

12 december 2014
Bram Masselink

Verjaardagsboeket

05 februari 2015
Tariel Gwedelidze

Het worstenhoorntje

22 januari 2016
Gerhard Kwak
Video

Disse kant, een muzikale ode aan De Liemers

12 december 2014
Joop Boxstart

Corvee op vakantiepark Mooi Veluwe

16 januari 2015
Olga Verlegh

Gebetsgang von Emmerich nach Netterden (GLD)

07 maart 2015
Vereniging Leefbaarheid Netterden
Galerij

Liemerse schink

13 januari 2015
Gerhard Kwak
Video

Foekepot

07 mei 2014
Marleen Klunder
Video

Heggenvlechten, de natuurlijke veekering

29 februari 2016
Hans van Berlo

Zypendaalse appelstruif

27 januari 2016
Paul Hoftijzer

De tovenaar en de schipper

26 februari 2015
Gery Groot Zwaaftink

Elke maandag naar de stoffenmarkt

08 juli 2015
Annie van den Beld

Koninginnedag in Arnhem

03 februari 2015
Henk Hermeling
VideoAudio

De spookpaarden

07 november 2014
Eric Borrias

Beeldhouwen in Bredevoort

06 oktober 2015
Paul Hoftijzer