Vanuit de slacht zijn vroeger talloze soorten worst ontstaan die we tegenwoordig nauwelijks nog kennen en waar we zelfs met enig afgrijzen tegenaan kijken. In deze bijdrage aan ´mijn wagen vol verhalen´ een paar soorten die minder ´lekker´ in het gehoor liggen. Hoewel de smaak alleszins meevalt, als je van te voren niet weet wat er inzit. Zo kennen we verschillende streekbenamingen voor een zelfde basis: de resten van de slacht. Riestewors, gorstwors, klungelwos, kelle- of ploddewos, gadderworst, zoereworst en er zijn vast nog veel meer plaatselijke benamingen. Van de meeste worsten zijn de bereidingen niet echt meer bekend. Soms kom je nog een slager tegen die ze, uit nostalgische overwegingen, verkoopt. Kijk maar eens onder de link streekrecepten.

 

Zoerworste

Een worst gemaakt van grof roggemeel en vers vet spek. Deze brij van gekookt spek, bouillon van het gekookte spek en meel werd door elkaar gemengd en gekruid met vaak niet meer dan peper en zout. De worst werd ook wel gemaakt met een vulling van rijst of gort in plaats van meel en werd dan ‘riestewors of gortwors’ genoemd. Na stevig gemengd te hebben ging het deeg in een dikke runderdarm en werden er ringen van gemaakt die dicht gestoken werden met ‘worstepinnen’ (foto). De naalden van de sleedoorn. De worst werd vervolgens opgehangen in de wieme of weggelegd op een plank ergens op een droog en warm plekje en bleef liggen tot deze volledig was verzuurd. Dat was na twee tot drie weken het geval. Het spek was dan bijna vergaan. De zoerworst werd bij voorkeur op de ‘Moos’ boerenkool gelegd waardoor het zure van de worst helemaal door stamppot trok en daar was men kennelijk gek op. Bij het aansnijden op het bord viel de worst vrijwel helemaal uit elkaar.

 

Longewos

Voor de longewos, die op de Veluwe ook wel klongelwos werd genoemd werden de longen van een varken gebruikt. Vandaar de vaak wat donkere kleur. Ook ging er wel ander afvalvlees doorheen, als resten van de kop en het hart evenals de snippers die overbleven van het in stukken snijden van het varken na de slacht. De worst bedierf snel en werd dan gasterig (sterk) en kon dus niet lang bewaard worden. De worst ging bij voorkeur in de arftensoep (erwtensoep) of bij de zoerkool (zuurkool).

 

Zwoerdjeswors

De worst dankt zijn naam aan het gebruikte zwoerd (varkenshuid). Van oorsprong is het een product dat werd gemaakt om de laatste niet echt bruikbare resten van het slachten te verwerken. Door er een worst te maken werd er niets van het varken weggegooid. De worst bestaat uit zwoerd, spek van de schouder en varkenssnippers. De kruiding bestaat uit peper en zout. De zwoerdjesworst (foto) is vrij licht van kleur en wordt tegenwoordig nog gegaard verkocht in Eibergen en Haaksbergen en heel even opgewarmd op de stamppot die voorhanden is.

Galerij
Categories:: Eten en drinken Veluwe Eibergen Vlees

Meer verhalen

Eén borreltje en dan wegwezen

06 november 2015
Gerhard Kwak

De terugkeer van de spookhond Kladdegat

12 maart 2015
Evert van Olst
Video

Karnemelksesaus

18 juni 2014
E. Takke

Klarendalse feestweek

03 februari 2015
Henk Hermeling
VideoGalerij

Koningschieten

29 september 2014
Marjon Sloetjes
GalerijVideo

Roggebroodweging Muldersfluite

30 december 2014
Harry Somsen
Video

Bonenstaaktoernooi Eerbeek

22 juni 2015
Bonenstaaktoernooi Eerbeek VOG

Luiertaart

17 augustus 2015
Thea Slats
Galerij

Een nat pak op de pont

12 augustus 2014
Jan Reijnen

Bruidstaart bij 1 jaar huwelijk

18 juni 2014
Max Voorberg

Het maken van een “halster”

27 oktober 2015
Stichting Boerengoed Achterhoek
VideoGalerij

Elke 5 jaar bogenbouw Dodewaard

24 april 2015
Westereng Bogenbouw

Niets zeggen dan hebben we meer!

11 januari 2016
Andres mol
Galerij

Met een bijl in eiken gebinten slaan

13 oktober 2014
h.b.barmentloo

Een bijzonder huwelijksaanzoek

11 juni 2015
Jacobiene Otten
Video

Het Geldersch Volkslied

03 november 2014
h.b.barmentloo

Carbidschieten rukt op naar de stad

28 december 2015
Ina Brethouwer

Op zijn zondags

03 juni 2015
Korevaar