Vanuit de slacht zijn vroeger talloze soorten worst ontstaan die we tegenwoordig nauwelijks nog kennen en waar we zelfs met enig afgrijzen tegenaan kijken. In deze bijdrage aan ´mijn wagen vol verhalen´ een paar soorten die minder ´lekker´ in het gehoor liggen. Hoewel de smaak alleszins meevalt, als je van te voren niet weet wat er inzit. Zo kennen we verschillende streekbenamingen voor een zelfde basis: de resten van de slacht. Riestewors, gorstwors, klungelwos, kelle- of ploddewos, gadderworst, zoereworst en er zijn vast nog veel meer plaatselijke benamingen. Van de meeste worsten zijn de bereidingen niet echt meer bekend. Soms kom je nog een slager tegen die ze, uit nostalgische overwegingen, verkoopt. Kijk maar eens onder de link streekrecepten.

 

Zoerworste

Een worst gemaakt van grof roggemeel en vers vet spek. Deze brij van gekookt spek, bouillon van het gekookte spek en meel werd door elkaar gemengd en gekruid met vaak niet meer dan peper en zout. De worst werd ook wel gemaakt met een vulling van rijst of gort in plaats van meel en werd dan ‘riestewors of gortwors’ genoemd. Na stevig gemengd te hebben ging het deeg in een dikke runderdarm en werden er ringen van gemaakt die dicht gestoken werden met ‘worstepinnen’ (foto). De naalden van de sleedoorn. De worst werd vervolgens opgehangen in de wieme of weggelegd op een plank ergens op een droog en warm plekje en bleef liggen tot deze volledig was verzuurd. Dat was na twee tot drie weken het geval. Het spek was dan bijna vergaan. De zoerworst werd bij voorkeur op de ‘Moos’ boerenkool gelegd waardoor het zure van de worst helemaal door stamppot trok en daar was men kennelijk gek op. Bij het aansnijden op het bord viel de worst vrijwel helemaal uit elkaar.

 

Longewos

Voor de longewos, die op de Veluwe ook wel klongelwos werd genoemd werden de longen van een varken gebruikt. Vandaar de vaak wat donkere kleur. Ook ging er wel ander afvalvlees doorheen, als resten van de kop en het hart evenals de snippers die overbleven van het in stukken snijden van het varken na de slacht. De worst bedierf snel en werd dan gasterig (sterk) en kon dus niet lang bewaard worden. De worst ging bij voorkeur in de arftensoep (erwtensoep) of bij de zoerkool (zuurkool).

 

Zwoerdjeswors

De worst dankt zijn naam aan het gebruikte zwoerd (varkenshuid). Van oorsprong is het een product dat werd gemaakt om de laatste niet echt bruikbare resten van het slachten te verwerken. Door er een worst te maken werd er niets van het varken weggegooid. De worst bestaat uit zwoerd, spek van de schouder en varkenssnippers. De kruiding bestaat uit peper en zout. De zwoerdjesworst (foto) is vrij licht van kleur en wordt tegenwoordig nog gegaard verkocht in Eibergen en Haaksbergen en heel even opgewarmd op de stamppot die voorhanden is.

Galerij
Categories:: Eten en drinken Veluwe Eibergen Vlees

Meer verhalen

Een boom vol herinneringen

19 december 2014
Ann 't Hoen
Video

Bakerpraatjes, vroeger en nu

20 april 2015
Silvia de Haan

Oude gebruiken bewaard gebleven in museumwoningen

26 november 2015
R. van der Weide

32 jaar lang naar Normaal: van Arnhem tot Arnhem

16 december 2015
Harold van Kooten

'nDrom

02 september 2015
Hans Mellendijk
Video

Mooi-Ann van Velp

22 april 2015
Gery Groot Zwaaftink

De optocht van De Neutenkrakers

30 januari 2015
C. Wolters

høken van de eind 70er jaren tut noe

09 december 2015
Elmi Schut

Netjes lopen in de avondvierdaagse

09 juli 2015
Wilma Wilbrink

Het maken van een “halster”

27 oktober 2015
Stichting Boerengoed Achterhoek

Vergeten snoep

04 juli 2014
Grady Hendriks
Video

Orgels met de klank van vroeger

30 maart 2015
Niels Klop
AudioVideo

De draak van Gelderland

27 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink

Van ekkes en umme....

05 oktober 2014
annet kooijmans
Video

Het binden van plattelandsjongeren

24 juli 2014
Ruben van Dommelen
Video

Overvliegende scouts

06 mei 2015
Jeroen Brummelman
Galerij

Herinneringen aan kerst

23 december 2014
Marian v't Hullenaar-Seegers

De streekdrachten van de Noord-Veluwe

18 juni 2015
Rein Lotterman
Video

Dood en begraven

05 augustus 2014
albert steert