Vanuit de slacht zijn vroeger talloze soorten worst ontstaan die we tegenwoordig nauwelijks nog kennen en waar we zelfs met enig afgrijzen tegenaan kijken. In deze bijdrage aan ´mijn wagen vol verhalen´ een paar soorten die minder ´lekker´ in het gehoor liggen. Hoewel de smaak alleszins meevalt, als je van te voren niet weet wat er inzit. Zo kennen we verschillende streekbenamingen voor een zelfde basis: de resten van de slacht. Riestewors, gorstwors, klungelwos, kelle- of ploddewos, gadderworst, zoereworst en er zijn vast nog veel meer plaatselijke benamingen. Van de meeste worsten zijn de bereidingen niet echt meer bekend. Soms kom je nog een slager tegen die ze, uit nostalgische overwegingen, verkoopt. Kijk maar eens onder de link streekrecepten.

 

Zoerworste

Een worst gemaakt van grof roggemeel en vers vet spek. Deze brij van gekookt spek, bouillon van het gekookte spek en meel werd door elkaar gemengd en gekruid met vaak niet meer dan peper en zout. De worst werd ook wel gemaakt met een vulling van rijst of gort in plaats van meel en werd dan ‘riestewors of gortwors’ genoemd. Na stevig gemengd te hebben ging het deeg in een dikke runderdarm en werden er ringen van gemaakt die dicht gestoken werden met ‘worstepinnen’ (foto). De naalden van de sleedoorn. De worst werd vervolgens opgehangen in de wieme of weggelegd op een plank ergens op een droog en warm plekje en bleef liggen tot deze volledig was verzuurd. Dat was na twee tot drie weken het geval. Het spek was dan bijna vergaan. De zoerworst werd bij voorkeur op de ‘Moos’ boerenkool gelegd waardoor het zure van de worst helemaal door stamppot trok en daar was men kennelijk gek op. Bij het aansnijden op het bord viel de worst vrijwel helemaal uit elkaar.

 

Longewos

Voor de longewos, die op de Veluwe ook wel klongelwos werd genoemd werden de longen van een varken gebruikt. Vandaar de vaak wat donkere kleur. Ook ging er wel ander afvalvlees doorheen, als resten van de kop en het hart evenals de snippers die overbleven van het in stukken snijden van het varken na de slacht. De worst bedierf snel en werd dan gasterig (sterk) en kon dus niet lang bewaard worden. De worst ging bij voorkeur in de arftensoep (erwtensoep) of bij de zoerkool (zuurkool).

 

Zwoerdjeswors

De worst dankt zijn naam aan het gebruikte zwoerd (varkenshuid). Van oorsprong is het een product dat werd gemaakt om de laatste niet echt bruikbare resten van het slachten te verwerken. Door er een worst te maken werd er niets van het varken weggegooid. De worst bestaat uit zwoerd, spek van de schouder en varkenssnippers. De kruiding bestaat uit peper en zout. De zwoerdjesworst (foto) is vrij licht van kleur en wordt tegenwoordig nog gegaard verkocht in Eibergen en Haaksbergen en heel even opgewarmd op de stamppot die voorhanden is.

Galerij
Categories:: Eten en drinken Veluwe Eibergen Vlees

Meer verhalen

Carbidschieten rukt op naar de stad

28 december 2015
Ina Brethouwer

Achterhoekse heufkeze

24 november 2015
Gerhard Kwak
Video

Orgels met de klank van vroeger

30 maart 2015
Niels Klop

Communieservies

25 februari 2015
Gerhard Kwak

Streekroman brengt tradities in beeld

22 maart 2016
Gerda Geven en Marjon Hoeks

Frühschoppen

12 februari 2015
Geert Smits
GalerijAudio

Halfvastenoptocht in Angerlo

06 maart 2015
Danny Berntssen
Video

Optocht met historische tractoren

18 juni 2014
Annie de Groot

Deurdonderen op verkaasie noar Oostenriek

23 november 2015
J. Akkerman
Video

Mannen onder elkaar bij de barbier

21 april 2015
Jean van Rossum
Video

Sluitliederen onder de Pinksterkroon

20 mei 2015
Boerderijmuseum De Lebbenbrugge

Koeien in de wei laten lopen

12 mei 2014
Marijke Jansen

De Klokkenmaker

30 oktober 2015
Piet van Apeldoorn

De vlier: brengt zegen en schrikt heksen af

16 september 2015
Ina Brethouwer

Fiedeltjesvleis van mijn oma

08 december 2015
Paul Hoftijzer
AudioGalerij

De Funkenmarieke van de Braoiers Lauwe

08 februari 2015
Dorien van Kerkhof
Galerij

Voedsel bereiden, door 5 generaties

10 juni 2014
Marijke Jansen-Limbeek

Koninginnedag in Arnhem

03 februari 2015
Henk Hermeling