De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Galerij

Gatgraven

09 oktober 2014
Halbo Bosker

Landgoederen hebben een regiofunctie

01 december 2015
Eimert Fikse

Het dorsen van graan met de vlegel

19 januari 2015
Theo Giesen

De steen van Deil

10 maart 2015
Harry van Ewijk

Zomerfeest Westendorp

11 juni 2014
Magda van Dalen
Galerij

Met een bijl in eiken gebinten slaan

13 oktober 2014
h.b.barmentloo
Video

Het kerkelijk gebruik van de doop

12 maart 2015
Anki Rijpma-Smit

Monniken zingen bij zonsopgang

02 april 2015
Stan Hollaardt
Video

Schuttersfeest Didam

09 mei 2014
Maria Wigman OVD didam
Galerij

Borskorn

12 februari 2015
Gerhard Kwak
Galerij

De Sinterklaastafel

25 augustus 2014
Jan Kreijenbroek

Brood met worst

05 december 2014
Erna Bosch

Eerst koffie, dan Toldiek

04 december 2015
Kim de Witte

32 jaar lang naar Normaal: van Arnhem tot Arnhem

16 december 2015
Harold van Kooten
Video

Bonenstaaktoernooi Eerbeek

22 juni 2015
Bonenstaaktoernooi Eerbeek VOG

Pakjes rondbrengen met paard en wagen

02 februari 2015
Mevr. van der Zeeland
Audio

De vloek van de kolk

22 september 2014
Ger Hofstee