De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Video

De huisslachting

09 september 2014
Eibert Kuiper

Baby's in de trouwjurk

16 maart 2015
Willi Wilbrink-Hensbergen
Video

Tractorpulling Lochem

17 november 2014
Franco Vermij
Galerij

Ringsteken (rijden) in Loil

21 november 2014
Ap Dieker

Uitgeblazen eieren beschilderen

01 maart 2015
Gerry Klein Overmeen
Galerij

Eten uit de krant

09 mei 2014
Willem Franck
Video

Wasberrekoek

03 november 2014
Debby Peters
Galerij

Liemerse schink

13 januari 2015
Gerhard Kwak

D'n donderbeitel

27 maart 2015
Gerhard Kwak
Video

Het Ubbergs Volkslied zingen

08 juli 2014
Jan Willem van der Hogen

De Dikke Broeder bakken

11 mei 2014
Jette

De familievete in een Achterhoeks dorp

07 augustus 2014
Margreet Boot

Eper Bijenmarkt

15 december 2015
M. de Voogd
Galerij

Reuzel met kaantjes

06 februari 2015
Gerhard Kwak

Poortklokluiden

12 mei 2014
J. Kreijenbroek

Altijd vooraan in aangepast hemd

30 november 2015
Agatha kleinNijenhuis

Beeldhouwen in Bredevoort

06 oktober 2015
Paul Hoftijzer
AudioGalerij

Witte wieven van Zwiep

11 mei 2014
Jette
Video

Meidenmarkt in Nunspeet

11 mei 2014
Jette
Galerij

Olde Wievenbrood

29 juli 2015
Paul Hoftijzer