De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Gebetsgang von Emmerich nach Netterden (GLD)

07 maart 2015
Vereniging Leefbaarheid Netterden

De geur van drogend wasgoed

07 december 2015
Gerhard Kwak

De lagere school, van 1967-1974

05 juni 2014
Marijke Jansen

Kattekoppen schieten op het schuttersfeest van Babberich

12 december 2015
Gilde St. Jan Babberich

høken van de eind 70er jaren tut noe

09 december 2015
Elmi Schut
Galerij

Goudsmeden

24 februari 2015
Carla Dubbink

Eén borreltje en dan wegwezen

06 november 2015
Gerhard Kwak
Galerij

Oranjehuis

31 mei 2014
a van hagen
Video

Pot deur mekare met nägelholt

06 april 2015
Gerhard Kwak
Video

Meidenmarkt in Nunspeet

11 mei 2014
Jette
Video

De witte juffer van Kernhem

16 september 2014
Peter
Audio

Het doodshemd bleef in de kast

20 maart 2015
Erve Brooks

Luiertaart

17 augustus 2015
Thea Slats
Video

Sluitliederen onder de Pinksterkroon

20 mei 2015
Boerderijmuseum De Lebbenbrugge

Knikkeren

10 juni 2014
Vanessa
AudioVideo

Oud en Nieuw in de buurt

11 juli 2014
Willi Wilbrink

Aaltens Volkslied

06 mei 2015
Ina Brethouwer
Video

Ganzenhoeders in Gelselaar

29 mei 2015
Herman Wannink