De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Video

Smoks Hanne

08 augustus 2014
Harry Somsen

Kito de Dijkpoortkat en Herman Willem Daendels

22 april 2015
Sandra Oosterveen

Koekboom

26 februari 2015
Mevrouw Breman
Galerij

Een nat pak op de pont

12 augustus 2014
Jan Reijnen
Audio

De staaf van de smid

27 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink

Kinderspeelgoed in de jaren '30

08 juli 2014
Beerd van 't Hul

Pannenkoekentaart op pannenkoekdag

09 maart 2016
Saakje het bakmeisje

Hansje in den Kelder

27 augustus 2014
Didy Kars

Kerststallen al eeuwen oud.

23 december 2014
henk van Dorland
Video

Schuttersfeest Didam

09 mei 2014
Maria Wigman OVD didam
Galerij

Oranjefeest op de rotonde

23 juni 2014
Giorgio Ambrawo
Video

Mannen onder elkaar bij de barbier

21 april 2015
Jean van Rossum
Audio

Tuutlied

28 mei 2014
Wim Monnich

Vrouw Haverkamp

08 december 2015
Bart Schlief

Zomaar een carnavalszaterdag in Waskuupstad

24 februari 2015
Eugene te Wildt

Zweurdjesmaag

17 november 2015
Gerhard Kwak

Niets zeggen dan hebben we meer!

11 januari 2016
Andres mol

Gezegdes en het vroegere boerenleven in De Lebbenbrugge

11 januari 2016
Boerderijmuseum De Lebbenbrugge