De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Video

Valkhof in de zon

14 april 2015
William Smulders
Video

Een bruidskoe van mijn oudste zus

23 juni 2014
Anton Koster

De pindasoep uit Ghana naar Beek

26 januari 2016
Corry Vermeulen

Lathumse Volksfeesten

03 maart 2015
Sylvia van Orden
Video

Orgels met de klank van vroeger

30 maart 2015
Niels Klop
Galerij

Oranjefeest op de rotonde

23 juni 2014
Giorgio Ambrawo
Galerij

Balkenbrij

06 februari 2015
Gerhard Kwak

Haring happen

12 februari 2015
C.V. De Bultendarpers

De duivelspop op het paasvuur

30 maart 2015
Jan Wannet
VideoGalerij

Krentenwegge als kraamcadeau

08 mei 2014
Gerda Bijzet
Video

Palingroken in een historische context

31 maart 2016
Paul Hoftijzer

Op zijn zondags

03 juni 2015
Korevaar

Het dorsen van graan met de vlegel

19 januari 2015
Theo Giesen

Banketstaaf: een exclusieve lekkernij

30 november 2015
Paul Hoftijzer
Galerij

Gelderse worst

09 februari 2015
Gerhard Kwak

Riest met krent'n, botterjus en eier

08 april 2015
Van Beek- Van Brummen

Palm palm Pasen

06 mei 2015
Leo van der Linde
Video

Midwinterhoornblazen

12 mei 2014
Bert Bloemert

Brood met worst

05 december 2014
Erna Bosch