De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Sabbatviering

26 februari 2015
Ben Veenhuis
Galerij

Twee mannen met elkaar in de onecht verbonden

12 februari 2015
Herman en Rene

Paard springen over levend paard!

18 juni 2014
Marjan Heil

De familievete in een Achterhoeks dorp

07 augustus 2014
Margreet Boot

Het liefdeslaantje van Vorden

06 januari 2016
Ina Brethouwer

Hattem viert Sint Maarten op 10 november

17 februari 2015
Gerrit Kouwenhoven

Kermis in Beuningen

20 mei 2015
Mevrouw van Raay

Kerkklok Niftrik luidt weer voor overledene

11 februari 2016
Hans van den Hoorn

De vlier: brengt zegen en schrikt heksen af

16 september 2015
Ina Brethouwer

Deerns kieken op Hemelvaartsdag

24 april 2015
Gerhard Kwak

Altijd vooraan in aangepast hemd

30 november 2015
Agatha kleinNijenhuis

Broodpap

13 mei 2015
Gerhard Kwak

Zingen op Koninginnedag

02 juli 2014
Rita Brouwer

De modelbotter in de huiskamer

26 oktober 2015
Lex Terpstra
Audio

De kruisheer van de Nevelhorst

06 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink

Pinksterpoppen in Buren

09 juni 2015
Mia van Os